Chałubińskiego 6 00-928 Warszawa gmach Ministerstwa Infrastruktury Zobacz plan GŁÓWNA BIBLIOTEKA KOMUNIKACYJNA
godziny otwarcia: pon.-pt. 9:00-15:00
Informacja i wypożyczalnia tel. 022 6301062 E-mail
Czytelnia tel. 022 630 1054
Gromadzenie i opracowanie książek i czasopism tel. 022 630 1058
Sekretariat dyrektora tel.: 022 630 1061
Stara strona i kontakt
Dawna strona GBK jest zarchiwizowana i dostępna po kliknięciu poniższego obrazka. Od 15 sierpnia 2005 roku nie jest aktualizowana. Wszystkie nowe dokumenty umieszcza się wyłącznie w tym portalu.
W listopadzie 1919 r. Ministerstwo Kolei Żelaznych podjęło decyzję o utworzeniu w Warszawie biblioteki naukowej dla tego resortu - (datę tę uznaje się za datę utworzenia) Głównej Biblioteki Komunikacyjnej, gromadzącej od tego momentu krajową i zagraniczną literaturę z zakresu prawnej, ekonomicznej i technicznej problematyki kolejnictwa. Na zdjęciu obok - magazyny czytelni GBK w roku 1932, zdjęcie z monumentalnego wydawnictwa "20-lecie komunikacji w Polsce Odrodzonej".
Rys historyczny
W listopadzie 1919 r. Ministerstwo Kolei Żelaznych podjęło decyzję o utworzeniu biblioteki służącej pracowników ministerstwa oraz jednostkom organizacyjnym resortu, a także osobom i instytucjom interesującym się problematyką kolejnictwa. Prowadzenie biblioteki i czytelni powierzono Wydziałowi Kulturalno-Oświatowemu w Sekcji Administracyjnej Ministerstwa (Dz. Urzędowy Ministerstwa Kolei Żelaznych Nr 9 z dnia 15 września 1919 r.).
Rozpoczęto organizowanie biblioteki; podstawą zbiorów stały się ocalałe księgozbiory byłego Zarządu Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej, byłego Zarządu Drogi Żelaznej Nadwiślańskiej oraz istniejącej w czasie I wojny światowej niemieckiej Dyrekcji Kolejowej w Warszawie, były to materiały w językach: polskim, francuskim, niemieckim i rosyjskim.
Do biblioteki zaczęły napływać dary w postaci książek, czasopism i innych materiałów, w tym również archiwalia, m.in. Leopold Kronenberg - były prezes Rady Zarządzającej Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej - przekazał przeszło 80 tomów protokołów posiedzeń Rad Zarządzających Dróg Żelaznych: Warszawsko-Wiedeńskiej, Nadwiślańskiej i Terespolskiej. W bibliotece znalazły się także plany sytuacyjne drogi żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej oraz plany i mapy pozostałe po byłym Zarządzie Okręgu Komunikacji Lądowej i Wodnej, materiały zabytkowe o dużej wartości historycznej, jak np. rysunki dawnych słupów milowych, szkice domków dróżniczych z czasów Stanisława Augusta, projekty i plany regulacyjne rzek z okresu Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego. Kompletowaniem zbiorów kierowali kolejno dr Łabuński i Jerzy Niemojewski.
W 1921 r. na podstawie Statutu Organizacyjnego Ministerstwa Kolei Żelaznych, zatwierdzonego przez Radę Ministrów, bibliotekę włączono w strukturę Wydziału Prezydialnego; jej kierownikiem został naczelnik Wydziału Prezydialnego E. Buszyński.
W 1926 r. biblioteka liczyła 1500 tomów wydawnictw zwartych, 130 pism fachowych. Posiadała dwa katalogi kartkowe: alfabetyczny i działowy.
W 1927 r. kierownikiem biblioteki został Eliasz Czajkowski. Księgozbiór liczył niespełna 4.000 woluminów. W 1931 r. stanowisko kierownika biblioteki objął Stanisław Wolff, syn wybitnego księgarza Gustawa Wolffa - założyciela i kierownika firmy wydawniczej w Warszawie. Kontynuował on prace nad powiększaniem zbiorów oraz ich upowszechnianiem. W pierwszej połowie 1931 r. ukazał się „Katalog czasopism polskich i zagranicznych oraz wydawnictw urzędowych”; zawierał 375 tytułów (1117 woluminów). W następnym roku wydano w formie książkowej "Katalog alfabetyczny książek", obejmujący opisy bibliograficzne 3.903 dzieł w 4.693 tomach.
W połowie 1932 r. w związku z likwidacją Ministerstwa Robót Publicznych i Ministerstwa Kolei Żelaznych oraz włączeniem większości ich agend, również biblioteki MRP do nowo powstającego Ministerstwa Komunikacji, zadania i profil gromadzenia zbiorów biblioteki uległy zasadniczej zmianie. Księgozbiór połączonych bibliotek liczył w 1932 r. 8.871 tytułów w 10.692 tomach. Biblioteka stała się centralnym ośrodkiem gromadzenia i upowszechniania piśmiennictwa naukowego, obejmującego wszystkie działy komunikacji kolejowej, drogowej, wodnej i lotnictwa cywilnego.
Nastąpił szybki rozwój biblioteki. Był on wynikiem zgromadzenia zbiorów bibliotecznych w jednym ośrodku (dotychczas niektóre wydziały dokonywały zakupów we własnym zakresie), jak i centralnej prenumeraty czasopism zagranicznych oraz wymiany wydawnictw urzędowych z niektórymi ośrodkami zewnętrznymi. Najważniejszym jednak posunięciem o charakterze organizacyjnym, które zadecydowało o roli, jaką miała odegrać Biblioteka Ministerstwa Komunikacji, było podjęcie przez nią szerokiej działalności informacyjnej.
W 1935 r. biblioteka rozpoczęła opracowywanie i wydawanie „Komunikatów”, zawierających przegląd ważniejszych artykułów, a właściwie ich tytułów, publikowanych w ważniejszych czasopismach zagranicznych. Komunikaty te w nakładzie 40 egzemplarzy ukazywały się co tydzień i były przeznaczone dla kadry kierowniczej i redakcji czasopisma „Inżynier Kolejowy”. Co miesiąc biblioteka wydawała „Wykaz Ważniejszych Przybytków” oraz corocznie „Wykaz czasopism otrzymywanych drogą prenumeraty, wymiany i darów”. Obydwa periodyki informacyjne ukazywały się w nakładzie 180 egzemplarzy. Rozsyłano je do wszystkich komórek organizacyjnych Ministerstwa Komunikacji, centralnych jednostek resortu, innych urzędów, wyższych uczelni technicznych i ekonomicznych. Prowadzono również obieg czasopism polskich i zagranicznych w komórkach organizacyjnych Ministerstwa Komunikacji.
W 1936 r. kierownikiem biblioteki został Edward Assbury, który wspólnie z zespołem nakreślił program zaczętej przez poprzednika modernizacji opracowywania zbiorów i ich klasyfikacji, reorganizacji czytelni i księgozbioru podręcznego oraz rozbudowy sieci bibliotecznej. W 1938 r. księgozbiór liczył już 23.819 wol., w tym 6.895 wol. czasopism.
Działalność biblioteki przerwał wybuch II wojny światowej. 14 września 1939 r. na polecenie władz zapowiedziano „wyjazd wszystkich mężczyzn i niezamężnych kobiet zdolnych do noszenia broni w nieznanym kierunku”, jak się później okazało, do Równego, gdzie powstało tzw. szefostwo komunikacji. W gmachu przy ul. Chałubińskiego gospodarowały przejściowo jednostki niemieckiej służby kolejowej. Po przyjeździe niemieckich urzędników w połowie grudnia 1939 r. personel polski usunięto z gmachu. Biblioteka nie była potrzebna władzom okupacyjnym. Rozpoczęła się systematyczna likwidacja księgozbioru. Nie było możliwości sprawowania opieki nad zbiorami.
Wiosną 1941 r. pracujący w spółdzielni Libraria Nova Czesław Gutry otrzymał od Eliasza Czajkowskiego, byłego kierownika biblioteki Ministerstwa Komunikacji, wiadomość o tym, że okupanci zamierzają sprzedać na makulaturę część książek z Biblioteki Ministerstwa Komunikacji. Sugerował on, by Libraria zakupiła te książki. W porozumieniu z drugim członkiem Zarządu, Janem Rygielskim, dokonał ich zakupu. Następnie „makulaturę” nabył prezes „Społem” prof. Marian Rapacki. Część zbiorów zgodziła się przechować pani Zofia Rodziewiczowa, kierowniczka oddziałów Biblioteki Publicznej w filii na Zapiecku, lecz hitlerowcy zarządzili likwidację wielu filii, m.in. tej na Zapiecku. Książki przewieziono do magazynu głównego Biblioteki Politechniki Warszawskiej; te spłonęły w czasie Powstania Warszawskiego.
Zbiory próbował ratować również ostatni kierownik biblioteki Ministerstwa Komunikacji - Edward Assbury. W październiku 1941 r. zaalarmował Dyrekcję Biblioteki Narodowej o systematycznym niszczeniu księgozbioru. Dyrekcja BN podjęła energiczne działania w Eisenbahnbetriebsdirektion Warschau. Spór natury kompetencyjnej, jaki powstał między dr Witte ze Staatsbibliothek Warschau a dr Jürgensenem z Eisenbahnbetriebsdirektion Warschau - jak wynika z zachowanej korespondencji – nie został pozytywnie rozstrzygnięty. Większość wysegregowanych wydawnictw przekazano do papierni na przemiał. Zaledwie część zbiorów, i to trzeciorzędnych, udało się zakupić z myślą o przechowaniu, ale i one, zostały doszczętnie zniszczone podczas działań wojennych.
Według ówczesnych relacji część tych zbiorów wywieziono do Verkehrsministerium w Berlinie, część skierowano do Generalnej Dyrekcji Kolei Wschodniej w Krakowie, a część spłonęła w gmachu na Chałubińskiego podczas pożaru, jaki wybuchł w wyniku nalotu bombowego w nocy z 1 na 2 września 1942 r., ale większość druków zniszczono przekazując na makulaturę.
Drobną cząsteczkę księgozbioru zakupiła, ukryła i zabezpieczyła jedna z instytucji warszawskich, ale w czasie Powstania i ta reszta uległa zniszczeniu. Gromadzone planowo przez wiele lat zbiory (ogółem ponad 24 tys. woluminów) podzieliły los wielu innych bibliotek naukowych skazanych przez okupanta na zagładę. Nie zachowały się również zbiory bibliotek urzędowych DOKP i innych jednostek organizacyjnych. Zbiory biblioteczne na skutek działań wojennych uległy zniszczeniu w 90%.
Według sprawozdania Kierownika Biblioteki Ministerstwa Komunikacji Edwarda Assburego stan ogólny zbiorów Biblioteki Ministerstwa Komunikacji - książek, czasopism i map - opracowanych katalogowo i udostępnionych czytelnikom na 31.12.1938 r. był następujący:
Straty finansowe (według wartości złotego z sierpnia 1939 r.) wyniosły w przybliżeniu ok. 1.116.000 zł., w tym:
Odbudowa biblioteki rozpoczęła się bezpośrednio po wyzwoleniu wraz z powołaniem Ministerstwa Komunikacji (Obwieszczenie Ministra Komunikacji z 31 marca 1945 r.), w strukturze którego znalazła się Główna Biblioteka Komunikacyjna.
Zespół biblioteki, w niepełnym przedwojennym składzie osobowym, przystąpił w czerwcu 1945 r. do gromadzenia zbiorów, zaczynając od pozyskiwania na nowo książek i czasopism, od stawiania pierwszych prowizorycznych regałów. Źródłami nabytków okazały się w stolicy kosze i wózki – ówczesne antykwariaty warszawskie, także księgarnie w miastach wojewódzkich. Biblioteka Narodowa i Biblioteka Wyższej Szkoły Handlowej przekazały siostrzanej placówce MK dublety niektórych kolejowych wydawnictw urzędowych z okresu dwudziestolecia międzywojennego. Z Biblioteki GUS trafiły do MK dublety instrukcji, przepisów i taryf PKP. Zakupiono kilka dużych księgozbiorów przechowywanych poza Warszawą (jeden nawet w Pradze).
Wobec narastających zadań odbudowy i planowania sieci komunikacyjnych ponowne uruchomienie biblioteki fachowej stało się potrzebą dnia. Zorganizowano więc akcję wielokierunkową: obok zakupów dokonywanych na rynku miejscowym i pozawarszawskim przeprowadzono przegląd księgozbiorów w Dyrekcjach Okręgowych Kolei Państwowych - dla wyselekcjonowania materiałów niezbędnych do bieżących prac Ministerstwa Komunikacji.
Z pomocą Bibliotece Ministerstwa Komunikacji przyszły również warszawskie biblioteki naukowe; w formie darów, wymiany (za bieżące wydawnictwa Ministerstwa Komunikacji) lub w wyniku umów specjalnych książki przekazały: Naczelna Dyrekcja Bibliotek Ministerstwa Oświaty (ze zbiorów zabezpieczonych w Bibliotece Narodowej, Bibliotece BOS, Centralnej Zbiornicy Książek), Biblioteka Uniwersytecka, Biblioteka Szkoły Głównej Handlowej oraz Biblioteka Politechniczna.
Sekretariat Międzynarodowego Stowarzyszenia Kongresów Kolejowych w Brukseli ofiarował cenny dar: 50 roczników czasopisma „Bulletin de l’Association Internationale du Congrés de Chemins de Fer”.
Biblioteka Ministerstwa Komunikacji zwróciła się z apelem do byłych i aktualnych pracowników resortu komunikacji o ofiarowanie lub sprzedaż posiadanych wydawnictw fachowych. W dzienniku Urzędowym MK ukazało się zarządzenie Ministra Komunikacji z 28 grudnia 1945 r., regulujące dopływ urzędowych wydawnictw komunikacyjnych do Biblioteki Ministerstwa Komunikacji. W polskich placówkach dyplomatycznych w Londynie, Paryżu, Bernie i Moskwie uruchomiono konta dewizowe, które umożliwiły dopływ zagranicznych nowości wydawniczych do biblioteki MK. Licznie korzystali z nich specjaliści, którzy po wojnie odbudowywali linie kolejowe, tabor szynowy, drogi kołowe oraz lotniska.
Nastąpił dynamiczny rozwój Biblioteki Głównej Ministerstwa Komunikacji. W końcu lutego 1946 r. biblioteka dysponowała już 8 tys. woluminów; w 1950 r. zbiory liczyły 22.325 wol. Prowadzono intensywne prace nad odbudową sieci bibliotek resortowych. W 1946 r. przystąpiono do zakładania takich bibliotek we wszystkich dyrekcjach okręgowych kolei państwowych. Otrzymały one środki finansowe na zakup i prenumeratę czasopism, na oprawę wydawnictw i na pomoce biblioteczne. GBK koordynowała zaopatrzenie tych bibliotek w wydawnictwa. W 1950 r. utworzono w resorcie komunikacji sieć bibliotek fachowych, nad którymi nadzór objęła GBK, prowadziła też szkolenie pracowników dla współpracujących bibliotek.
W 1961 r. biblioteki zostały przekształcone w sieć ośrodków informacji technicznej i ekonomicznej. W jej skład wszedł Resortowy Ośrodek Informacji Technicznej i Ekonomicznej Komunikacji wraz z wchodzącą w jego skład Główną Biblioteką Komunikacyjną, branżowe ośrodki informacji resortowych instytutów naukowo-badawczych, ośrodki okręgowe i zakładowe w przedsiębiorstwach resortu.
W 1968 r. Główna Biblioteka Komunikacyjna uzyskała status biblioteki naukowej. Od tej pory działa na rzecz resortu transportu i jednocześnie - jako publiczna biblioteka naukowa - stanowi ogniwo krajowej sieci bibliotecznej. Do 1988 r. Resortowy Ośrodek Informacji Naukowej, Technicznej i Ekonomicznej Komunikacji działał w strukturze Ministerstwa Komunikacji. Potem przekształcił się w samodzielną jednostką budżetową resortu. W 2007 r. w wyniku kolejnych zmian administracyjnych ROI został włączony w strukturę ówczesnego Ministerstwa Transportu (obecnie Ministerstwo Infrastruktury); zadania informacyjne ROI przejęła Główna Biblioteka Komunikacyjna.
Zbiory
Obejmują literaturę polską i zagraniczną. Gromadzone są: wydawnictwa zwarte, ciągłe, specjalne, w tym tłumaczenia, zestawienia tematyczne, materiały kartograficzne, normy, literatura techniczno-handlowa. Gromadzenie materiałów źródłowych, ich opracowywanie biblioteczne jest prowadzone zgodnie z ogólnie przyjętymi normami i przepisami prawa. Zakres tematyczny zbiorów:
budownictwo,
drogownictwo,
ekonomika transportu,
gospodarka morska,
łączność,
komunikacja miejska,
organizacja, zarządzanie w transporcie,
transport kolejowy,
transport kombinowany, przewozy kontenerowe,
transport lotniczy,
transport samochodowy,
żegluga śródlądowa.
Stan zbiorów: na 31.12.2008 r. księgozbiór liczył 114.617 wol., w tym:
wydawnictwa zwarte: 53.545 wol.,
wydawnictwa ciągłe: 31.469 roczników czasopism krajowych (1380 tytułów) i zagranicznych (150 tytułów),
zbiory specjalne (literatura techniczno-handlowa, tłumaczenia, sprawozdania z podróży zagranicznych): 8.553 jednostek,
kartografia: 445 jednostek,
normy: 17.972 jednostek,
fiszki UIC: 3.078 jednostek.
Tempo przyrostu zbiorów było następujące: w 1960 r. - 61.448 woluminów, 1970 r. - 73.442, 1980 r. - 87.816, 1988 r. - 95.203, 1995 - 101.624, w tym: 46.410 wol. wydawnictw zwartych, 29.000 roczników czasopism. W 2000 r. księgozbiór obejmował 108.119 wol., w tym: 47.979 wydawnictw zwartych i 29.211 roczników czasopism krajowych i zagranicznych, w 2005 r. - 114.934 wol. w tym: 54.107 wydawnictw zwartych, 30.549 roczników czasopism krajowych i zagranicznych.
Informacja biblioteczna
Katalogi biblioteczne:
Pierwsze profesjonalne katalogi biblioteczne: alfabetyczny i działowy, opracowane w 1926 r., były kartkowymi katalogami klamrowymi.
W 1931 r. staraniem Biblioteki Ministerstwa Komunikacji ukazał się litografowany „Katalog czasopism polskich i zagranicznych oraz wydawnictw urzędowych”, zawierający 375 tytułów z 1117 wol.
W 1932 r. wydano drukiem „Katalog alfabetyczny książek, na użytek przedewszystkiem funkcjonarjuszów Ministerstwa Komunikacji i Dyrekcyj Okręgowych K.P”, obejmujący opis bibliograficzny 3.903 dzieł w 4.693 tomach.
W latach 1933-1935 Stanisław Wolff prowadził prace nad katalogiem rzeczowym zbiorów biblioteki, uporządkowanym według Uniwersalnej Klasyfikacji Dziesiętnej.
Od 1945 r. do chwili obecnej obok katalogu alfabetycznego wydawnictw zwartych, katalogu alfabetycznego wydawnictw ciągłych, funkcjonuje katalog systematyczny prowadzony według UKD.
Katalog on-line w systemie LIBRA 2000 dostępny jest w sieci lokalnej; obejmuje księgozbiór GBK od 1988 r.
Katalog alfabetyczny zbiorów zwartych jest dostępny na stronie internetowej: gbk.org.pl, gbk.net.pl
Kartoteki dokumentacyjne: W 1961 r. wraz z rozszerzeniem zadań informacyjnych stawianych przed biblioteką i włączeniem jej do zintegrowanej służby informacji naukowej nastąpiła potrzeba wprowadzenia nowych metod informacji o zbiorach. Obok tradycyjnych katalogów bibliotecznych - alfabetycznego i rzeczowego wg UKD - pojawiły się w informatorium Głównej Biblioteki Komunikacyjnej kartoteki dokumentacyjne, obejmujące polskie i zagraniczne piśmiennictwo komunikacyjne z lat 1954-1994, opracowania dotyczące rozwoju kolejnictwa, zawarte w wydawnictwie „Problemy Kolejnictwa” oraz indeks opisów słownych haseł UKD.
Zautomatyzowany system informacyjny Kolejnym etapem rozwoju i rozszerzania dostępu do informacji o zbiorach było wdrożenie w 1988 r. Zautomatyzowanego Systemu Informacji o Transporcie, opartego na oprogramowaniu Mikro CDS/ISIS. Obecnie system obejmuje następujące bazy danych:
KOM - Bibliograficzna Baza Danych Transportu 1988 - zawiera opisy dokumentacyjne artykułów z polskich i zagranicznych czasopism dotyczących tematyki transportu, łączności, budownictwa i zagadnień pokrewnych, opisy bieżących nabytków - wydawnictw zwartych Głównej Biblioteki Komunikacyjnej oraz opisy bibliograficzne wybranych wydawnictw zwartych z dziedziny transportu z okresu do 1939 r.;
BIB - Zbiory Historyczne GBK - wybrane pozycje z lat 1854–1945;
CZAS - Baza Danych o Czasopismach Transportowych – od 1988 r.;
TEZ - Tezaurus transportu, terminologia transportowa;
GBK - Katalog Ważniejszych Nabytków Głównej Biblioteki Komunikacyjnej – od 1988 r.;
TRANSPORT CD - międzynarodowa bibliograficzna baza danych na dyskach optycznych, obejmująca piśmiennictwo z zakresu wszystkich działów transportu od 1968 do 1998 r. (ponad 600 000 opisów);
Przewodnik Bibliograficzny - baza danych Biblioteki Narodowej, obejmująca wydawnictwa zwarte wydane w Polsce w okresie 1976–2003;
Bibliografia Zawartości Czasopism - baza danych Biblioteki Narodowej, zawierająca opisy artykułów z czasopism polskich z lat 1996-2003.
W 1994 r. wdrożono do eksploatacji kompleksowy komputerowy system biblioteczny LIBRA, obejmujący wszystkie moduły - gromadzenie, opracowanie formalne, opracowanie rzeczowe i udostępnianie zbiorów w sieci lokalnej (katalog on-line, wypożyczenia).
W ramach rozbudowy banku danych Zautomatyzowanego Systemu Informacji, stanowiącego podstawę bieżącej obsługi informacyjnej kadry kierowniczej ministerstwa, komórek organizacyjnych resortu i innych zainteresowanych, prowadzone jest bieżące dokumentowanie polskich i zagranicznych czasopism fachowych w zakresie transportu, gospodarki morskiej, budownictwa, łączności i dziedzin pokrewnych. Sporządzane są opisy dokumentacyjne do zautomatyzowanego banku danych, jak również obszerne streszczenia artykułów z czasopism zagranicznych, które zamieszczane są w wydawanym przez GBK Biuletynie Informacyjnym Infrastruktury.
System jest wykorzystywany do bieżącego wyszukiwania na zapytania informacyjne, do sporządzania tematycznych zestawień bibliograficznych i dokumentacyjnych, edycji wydawnictw informacyjnych: Wykazu Ważniejszych Nabytków Głównej Biblioteki Komunikacyjnej, Wykazu Czasopism Krajowych i Zagranicznych otrzymywanych przez GBK oraz do wyboru materiałów do Przeglądu Polskiej Prasy Technicznej, prezentowanego na stronie internetowej biblioteki. Na prowadzonej od 2004 r. stronie internetowej biblioteki (http://gbk.org.pl/) są prezentowane: pełna wersja Biuletynu Informacyjnego Infrastruktury, Wykaz Ważniejszych Nabytków GBK, Wykaz Czasopism Krajowych i Zagranicznych, dokumentowanych przez GBK, Skorowidz Rzeczowy Aktów Normatywnych, dotyczących architektury, budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, łączności i transportu w Polsce oraz Przegląd Polskiej Prasy Technicznej.
Witryna GBK w 2008 r.
Witrynę GBK odwiedziło w 2008 r. 238.114 użytkowników (do dnia dzisiejszego witrynę od początków jej istnienia w obecnej formie obejrzało blisko 850.000 osób). Średnio miesięcznie oglądano nas 19.843 razy, dziennie 652 razy; maksymalną oglądalność witryna osiągnęła w styczniu (33 836 wizyt), minimalną we wrześniu (14 001). W wykazach nie uwzględniamy wejść redakcyjnych i administratora witryny.
Najwięcej wizyt mieliśmy (poza Polską) z USA, Wielkiej Brytanii, Niemiec i Czech. Oglądalność dobowa witryny ma trzy szczyty: jeden przypada na godziny 11:00-14:00, drugi na 19:00, trzeci ok. 21:00. Średnio w trakcie jednej wizyty w naszej witrynie internauta ogląda 3,1 strony.
Obecnie nasze treści na serwerze zajmują ok 7 GB, bazy danych (katalogi on-line) 11 MB, konta pocztowe pracowników GBK (14 kont) – 44 MB.
Główne terminy (słowa kluczowe), których użycie w wyszukiwarkach prowadziło do naszej witryny, to:
Dłużej niż 1 godzinę studiuje naszą witrynę 3,3% gości, od 20 minut do godziny – 1,7%, od 5 do 20 minut – 8,3%, od 30 sekund do 5 minut – 18,3%.
Nasi goście używają w zasadzie tylko dwóch narzędzi wyszukiwawczych: Google (81,8%) oraz polskiego Onetu (18,2%). Niemniej jesteśmy zarejestrowani (bezpłatnie) w ponad 50 wyszukiwarkach.
Po raz pierwszy odwiedziło nas w ubiegłym roku 86,7% internautów. Powracających więcej niż dziesięciokrotnie było 3,3%, od 5 do 10 razy – 1,7%, do 5 razy odwiedziło nas 8,3% gości.
Przeglądy Prasy Technicznej mają w naszej witrynie średnio ok. 1800 czytelników (każde wydanie); maksimum miał numer styczniowy 2008 (ponad 4000 czytelników); oznacza to blisko czterokrotny wzrost zainteresowania w ciągu 3 lat.
Biuletyny Informacyjne Infrastruktury w zależności do tematu mają 1200-3000 internetowych czytelników (najpopularniejsze są nadal informacje o kolejnictwie); jest to też bardzo gwałtowny wzrost czytelnictwa. Biuletyny są dostępne w witrynie nie tylko on-line (czego dotyczą podane liczby), ale także do czytania i pobierania w formacie PDF (od ubiegłego roku wykorzystujemy specjalny serwis firmy Adobe) oraz Worda (kilkuset dalszych czytelników).
Wykazów Aktów Normatywnych poszukiwało w witrynie dotychczas ponad 8200 osób. Około 3300 osób jest zapisanych na stałą listę odbiorców naszego newslettera.
Wydawnictwa informacyjne
Począwszy od 1932 r. ukazywał się co miesiąc wydawany przez bibliotekę Komunikat Przybytków, zawierający informację o nowościach bibliotecznych.
Od 1935 r. do chwili obecnej ukazuje się Wykaz Ważniejszych Nabytków Biblioteki, wznowiony po wojnie w 1946 r. pod nazwą Wykaz Przybytków Biblioteki M.K.; jest również w latach 1946-1949 publikowany w wydawanym przez Ministerstwo Komunikacji Przeglądzie Komunikacyjnym.
Bibliografia zawartości czasopism - opracowywana przez bibliotekę od 1931 r. - stanowi podstawę do Przeglądu Zagranicznego Piśmiennictwa Kolejowego, publikowanego jako samodzielny dodatek do „Inżyniera Kolejowego”.
Dokumentowanie zawartości czasopism zagranicznych w celu tworzenia bazy informacyjnej kontynuowano po uruchomieniu w 1988 r. zautomatyzowanego systemu informacji o transporcie i utworzeniem bibliograficznej bazy danych transportu, rejestrującej zawartość dokumentowanych przez pracowników GBK polskich i zagranicznych czasopism transportowych.
Wykaz Czasopism Wpływających do Biblioteki w wyniku prenumeraty, wymiany i darów ukazuje się od 1935 r. (od 1978 r. pod nazwą Wykaz Czasopism Krajowych i Zagranicznych, gromadzonych przez GBK.
Od roku 1978 do 1992 ukazywał się Wykaz Czasopism Zagranicznych, otrzymywanych przez biblioteki naukowe i fachowe resortu komunikacji, a od 1993 r. Wykaz Czasopism Krajowych i Zagranicznych, gromadzonych przez GBK.
W latach 1978-1980 Ośrodek Informacji Naukowej, Technicznej i Ekonomicznej Komunikacji publikował opracowywany w ramach współpracy Stałej Grupy Roboczej ds. INTE OSŻD Wykaz Czasopism Transportowych, gromadzonych i dokumentowanych przez ośrodki informacji współpracujących zarządów kolejowych.
Informacja Naukowa, Techniczna i Ekonomiczna - przegląd najważniejszych publikacji zagranicznych, publikowany był w latach 1966-1978.
Biuletyn Informacyjny - miesięcznik zawierający obszerne streszczenia wybranych artykułów z zagranicznych czasopism fachowych, gromadzonych przez GBK- wydawany jest od 1970 r., od 2008 r. ukazuje się pod nazwą Biuletyn Informacyjny Infrastruktury.
Skorowidz Rzeczowy Aktów Normatywnych dotyczących architektury, budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, łączności i transportu w Polsce, opracowywany na podstawie Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, Monitora Polskiego i Dziennika Urzędowego Ministerstwa, wydawany jest od 2000 r.
Prace bibliograficzne i metodologiczne
Poczynając od okresu przedwojennego równolegle z realizacją statutowych zadań biblioteki obejmujących: gromadzenie, opracowanie i udostępnianie materiałów bibliotecznych, kolejni kierownicy prowadzili prace bibliograficzne z dziedziny transportu i prace badawcze w zakresie metodyki bibliotekoznawstwa oraz opracowania rzeczowego dokumentów. Zapoczątkował je liczący 56 stron referat z 1927 r. autorstwa ówczesnego kierownika biblioteki Eljasza Czajkowskiego „O organizacji bibljoteki Ministerstwa Komunikacji” wraz z załącznikami zawierającymi dane ankietowe o bibliotekach ministerstw i centralnych urzędów w Warszawie. Dorobek E. Czajkowskiego w tym zakresie to 19 publikacji.
W 1934 r. rozpoczyna działalność piśmienniczą późniejszy kierownik biblioteki Ministerstwa Komunikacji Edward Assbury; do 1995 r. miał na koncie 92 pozycje. Wyrazem uznania dorobku naukowego biblioteki w okresie przedwojennym jest umieszczenie jej w wykazie bibliotek naukowych w wydanym w 1927 r. roczniku Nauka Polska - Materiały Do Spisu Instytucji i Towarzystw Naukowych w Polsce.
Po wojnie prace bibliograficzne oraz metodologiczne prowadzone w Głównej Bibliotece Komunikacyjnej są kontynuowane; ukierunkowano je na stworzenie podstaw teoretycznych działalności sieci bibliotek fachowych resortu oraz stworzenie dla ich potrzeb jednolitego systemu opracowywania rzeczowego dokumentów. Programowym dokumentem w tym zakresie jest publikacja Edwarda Assburego „Organizacja służby bibliotecznej w Ministerstwie Komunikacji”, który ukazał się w grudniu 1945 r. w 6 numerze Przeglądu Komunikacyjnego.
Pierwszym opracowaniem mającym na celu ujednolicenie klasyfikacji materiałów bibliotecznych gromadzonych w bibliotekach resortu było:
* Wydanie Specjalne Tablic UKD Transport Kolejowy (Warszawa 1965).
Następne autoryzowane przez FID wydania to:
* Wydanie Specjalne Transport Kolejowy /FID 521/ (Warszawa 1974) - stało się podstawą do klasyfikowania wydawnictw zwartych w sieci kolejowych bibliotek fachowych; - Transport Drogowy /FID 434/ (Warszawa 1969); - Transport Drogowy, Kolejowy, Powietrzny i Wodny /FID 586/ (Warszawa 1980).
Stały się one podstawą indeksowania opracowań dokumentacyjnych gromadzonych w kartotekach dokumentacyjnych utworzonej w 1961 r. sieci ośrodków inte resortu.
Wraz z rozwojem działalności informacyjnej w resorcie komunikacji uwidoczniła się potrzeba zastosowania zautomatyzowanego systemu informacyjnego. W 1970 r. opracowano założenia zautomatyzowanego systemu inte z dziedziny transportu. Ustalono, że podstawę indeksowania dokumentów będzie stanowić zestaw tezaurusów z zakresu transportu.
W 1970 r. resortowy Ośrodek Informacji Technicznej i Ekonomicznej Komunikacji (OITEK) rozpoczął prace związane z tworzeniem słownictwa odpowiadającego ustalonemu zakresowi tematycznemu. Podjęto prace nad budową systemu tezaurusów z zakresu transportu. W wyniku tych prac powstały następujące:
- Tezaurus Drogownictwa (Warszawa 1980), - Tezaurus Transportu Samochodowego (Warszawa 1983), - Tezaurus Transportu Lotniczego (Warszawa 1983).
Podjęto także prace nad stworzeniem w systemie zautomatyzowanym Tezaurusa Transportu, obejmującego budownictwo, łączność oraz wszystkie dziedziny transportu i gospodarki morskiej. Pierwsza edycja tezaurusa udostępniona została do indeksowania dokumentów w 1993 r. Kolejne edycje w postaci materiałów roboczych publikowane były w 1997, 2003, 2006 i 2009. Prace te są kontynuowane.
W latach 1996-2000 pracownicy GBK uczestniczyli w realizacji ogólnopolskiego projektu budowy tezaurusa na podstawie leksyki UKD. W ramach tych prac w GBK opracowano działy UKD obejmujące transport drogowy, kolejowy, lotniczy, wodny, budownictwo wodne, telekomunikację i pocztę: 625.1/.5 Kolej; 626 Budownictwo wodne. Kanały. Melioracje wodne; 627 Drogi wodne. Budownictwo rzeczne, morskie i przybrzeżne. Urządzenia żeglugowe; 629 Technika transportu; 654 Telekomunikacja. Telemechanika; 656 Transport. Poczta.
Od wielu lat GBK uczestniczy w prowadzonych w ramach współpracy międzynarodowych organizacji UIC oraz OSŻD pracach nad doskonaleniem metod wymiany informacji naukowej. W ramach tych prac GBK uczestniczyła m. in. w opracowaniu tezaurusa z zakresu transportu kolejowego (wydany w 1981 r.), rosyjsko-niemiecko-chińskiego tezaurusa OSŻD Transport (1998) oraz rosyjsko-niemiecko-angielskiego tezaurusa Transport Kolejowy (2001-2002). W 2003 r. z okazji 100-lecia lotnictwa została opracowana bibliografia „1920-2003. Lotnictwo, technika lotnicza, astronautyka w zbiorach GBK”.
W 2006 r. GBK przystąpiła do międzynarodowego projektu „Współpraca instytucji terminologicznych przy gromadzeniu europejskich zasobów terminologicznych – EuroTermBank”, realizowanego w ramach europejskiego programu eContent, mającego na celu harmonizację i konsolidację działań w dziedzinie terminologii w nowych krajach członkowskich Unii Europejskiej.
Współpraca biblioteki z oficynami wydawniczymi
Współpraca Biblioteki Głównej Ministerstwa Komunikacji z oficynami wydawniczymi rozpoczęła się w 1931 r. od współpracy z redakcją „Inżyniera Kolejowego”, która starała się - w miarę możliwości - informować czytelników o najnowszych zdobyczach techniki światowej. Zamieszczane sporadycznie na łamach „Inżyniera Kolejowego” fragmentaryczne informacje o kolejnictwie zagranicznym w rubrykach „Kronika”, „Przegląd Pism” i „Bibliografia” nie spełniały zadania. Komitet redakcyjny „Inżyniera Kolejowego” uznał, że prowadzenie przeglądu zagranicznego piśmiennictwa kolejowego wymaga zorganizowania odpowiedniego aparatu.
W wyniku starań podjętych przez Komitet Redakcyjny „Inżyniera Kolejowego” oraz wsparcia finansowego ze strony Ministra Komunikacji (który docenił wagę problemu) zaczął ukazywać się od maja 1927 r. - jako dodatek do „Inżyniera Kolejowego” - miesięcznik „Przegląd Zagranicznego Piśmiennictwa Kolejowego”. Funkcje redagowania oraz rozpowszechniania „Przeglądu” wzięła na siebie redakcja „Inżyniera Kolejowego”, natomiast koszty wydawnicze dodatku pokrywało Ministerstwo Komunikacji. Zawartość „Przeglądu” stanowiły opracowania artykułów z czasopism zagranicznych. Są wśród nich nieliczne recenzje oraz adnotacje dotyczące książek zagranicznych. Doboru materiału do „Przeglądu” oraz ich opracowania w postaci streszczeń, analiz, recenzji i adnotacji dokonywali członkowie zespołu redakcyjnego lub fachowcy z Ministerstwa Komunikacji, DOKP lub innych jednostek organizacyjnych resortu. W 1931 r. do prac tych włączyła się, z ramienia Biblioteki Ministerstwa Komunikacji, pani Leonia Wisznicka - dyplomowana bibliotekarka.
W celu uzyskania materiału ściśle odpowiadającego bieżącym i perspektywicznym potrzebom resortu powołano w 1934 r. pięcioosobową komisję redakcyjną „Przeglądu”. W swych pracach bazowała ona głównie na specjalnie wydawanych (dwa razy w tygodniu w 40 egz.) Komunikatach biblioteki, zawierających wykazy ważniejszych artykułów opublikowanych w ponad 50 fachowych czasopismach zagranicznych (kolejowych, ogólnotechnicznych i specjalnych), referujących światowy rozwój nauki i techniki.
W 1945 r. bezpośrednio po zakończeniu działań wojennych Ministerstwo Komunikacji podjęło inicjatywę wydawania literatury fachowej dla potrzeb resortu w serii „Wydawnictwa Techniczne Ministerstwa Komunikacji”. Ukazało się 14 tytułów książek technicznych. W pierwszym okresie wydawniczym główne zadanie polegało na uzupełnianiu zniszczonych podczas wojny księgozbiorów bibliotek fachowych. Najważniejszą sprawą było dostarczanie podstawowych książek pomocniczych i podręczników, mniej natomiast dbano o stronę edytorską. 28 grudnia ogłoszono Zarządzenie Ministra Komunikacji nr 176 o zaopatrzeniu Biblioteki Ministerstwa Komunikacji w druki z zakresu komunikacji.
Wydawnictwa Techniczne Ministerstwa Komunikacji miały obowiązek przesyłania w formie darów egzemplarza obowiązkowego do biblioteki.
W 1946 r. Rada Techniczna przy Ministrze Komunikacji rozpoczęła w porozumieniu z Główną Biblioteką Komunikacyjną przedruk „Wykazu Przybytków Biblioteki Ministerstwa Komunikacji” w wydawanym przez Ministerstwo czasopiśmie „Przegląd Komunikacyjny”. Pierwszy „Wykaz” ukazał się w nr 4.
W 1949 r. z inicjatywy resortu komunikacji powstała Spółka z o.o. Wydawnictwa Komunikacyjne i pierwsza redakcja merytoryczna „Redakcja Książek Kolejowych”, która wydała książki Pawła Kocota „Moje doświadczenia na parowozie” i A. Zawodniaka „Tajemnica mego powodzenia”. Książki te jako egzemplarze obowiązkowe trafiły do biblioteki.
W latach 1949-1950, w ramach współpracy z redakcjami czasopism Wydawnictw Komunikacji i Łączności, Biblioteka Główna MK opracowała „Przegląd Bibliograficzny”, zawierający tytuły ważniejszych artykułów w czasopismach polskich i obcych. Ukazywał się on w postaci dwumiesięcznika - dodatku do czasopism „Przegląd Komunikacyjny”, „Przegląd Kolejowy” i „Drogownictwo”.
W 1955 r. Wydział Biblioteczny Ministerstwa Komunikacji wspólnie z Wydawnictwami Komunikacyjnymi zorganizował w związku z „Dniami Oświaty, Książki i Prasy” szereg imprez okolicznościowych: spotkania czytelnicze, wystawy, kiermasze książek.
W 1961 r. Przedsiębiorstwo Wydawnictwa Komunikacyjne przyjęło nazwę Wydawnictwa Komunikacji i Łączności; stały się ważnym źródłem zaopatrzenia biblioteki w nowości wydawnicze.
W 1968 r. ukazuje się Zarządzenie Ministra Komunikacji nr 154 w sprawie koordynacji działalności wydawniczej w zakresie potrzeb resortu komunikacji. Funkcję tę sprawował w resorcie komunikacji Ośrodek Informacji Technicznej i Ekonomicznej Komunikacji. Plany wydawnicze uwzględniały potrzeby rynku czytelniczego, powstawały z udziałem fachowców, naukowców i praktyków, którzy działali w Radzie Programowej przy Wydawnictwie Komunikacji i Łączności.
W ciągu 50-letniej działalności Wydawnictwa Komunikacji i Łączności wydawały wiele czasopism, część z nich przejęły inne wydawnictwa (często nowotworzone), część uległa likwidacji. Były to tygodniki: „Motor”, „Skrzydlata Polska”, „Sygnały”, „Transport i Drogi”; miesięczniki: „Transport Miejski”, „Przegląd Komunikacyjny”, „Motoryzacja” „Drogownictwo”, „Technika i Gospodarka Morska”; „Eksploatacja Kolei”, „Trakcja i Wagony”, „Drogi Kolejowe”, „Automatyka Kolejowa”; dwumiesięcznik „Kolejowa Służba Zdrowia”.
W ramach współpracy z redakcjami czasopism GBK prowadzi konsultacje oraz weryfikacje symboli UKD, w szczególności w zakresie klasyfikacji opisów bibliograficznych.
W 1994 r. nastąpiła prywatyzacja WKiŁ, które zachowały swoją historyczną nazwę. Obecna działalność edytorska spółki z o.o. znacznie wykracza poza zapotrzebowania resortów komunikacji i łączności.
Z mocy prawa Główna Biblioteka Komunikacyjna otrzymywała w latach 1945-1989 obowiązkowy egzemplarz biblioteczny. Obecnie pomimo braku takiego ustawowego obowiązku WKiŁ, doceniając rolę, jaką odgrywa biblioteka w zachowaniu krajowego dorobku piśmienniczego z zakresu transportu, nadal bezpłatnie przekazuje wydawnictwa, które stanowią ważną część księgozbioru GBK.
Ciekawe zdjęcia historyczne, związane z początkami działalności GBK, są dostępne w menu Zdjęcia, grupa Inne.
Poniżej rocznicowy film o historii GBK
Data utworzenia: 02/08/2005 @ 11:20
Ostatnie zmiany: 20/11/2009 @ 14:10
Kategoria: Informacje o GBK Strona czytana 12332 razy
Katalogi on-line
Katalogi on-line
Historia GBK
W listopadzie 1919 r. Ministerstwo Kolei Żelaznych podjęło decyzję o utworzeniu w Warszawie biblioteki naukowej dla tego resortu - (datę tę uznaje się za datę utworzenia) Głównej Biblioteki Komunikacyjnej, gromadzącej od tego momentu krajową i zagraniczną literaturę z zakresu prawnej, ekonomicznej i technicznej problematyki kolejnictwa. 
Podgląd wydruku
Wersja do druku
wizyt online
Góra