IV. DROGOWNICTWO
55. Drogownictwo w Rosji. Strategia odnowy.
Ozun S.: Strategija obnovlenija. Transport Rossii. – 2010, nr 9, s. 3.
Słowa kluczowe: Rosja, drogownictwo, polityka drogowa, dst, finansowanie, polityka inwestycyjna, PPP, sieć dróg, rozbudowa, infrastruktura drogowa, modernizacja.
W 2009 r. w Rosji świętowano 200. rocznicę utworzenia resortu transportu. Jubileusz był okazją do podsumowań jego pracy i oceny dokonań w zakresie rozwoju drogownictwa.
Ważnym etapem w działalności resortu było też powołanie w 1969 r. Ministerstwa Budownictwa i Eksploatacji Dróg, które rozpoczęło opracowywanie generalnych schematów rozwoju federalnej, regionalnej i lokalnej sieci drogowej ZSRR. Powstawało wówczas do 11 tys. km dróg rocznie.
Rozpad Związku Radzieckiego i zmiana społeczno-ekonomicznego modelu budownictwa państwowego odbiły się bardzo mocno na sektorze drogownictwa. Zmniejszenie finansowania doprowadziło do pogorszenia stanu federalnej, ale przede wszystkim regionalnych i lokalnych sieci drogowych. W zmieniających się warunkach usilnie poszukiwano nowych źródeł finansowania inwestycji drogowych. Jedno było pewne: dotychczasowe nakazowo-administracyjne metody zarządzania drogami nie nadawały się w nowych warunkach. Trzeba było uruchomić ekonomiczne bodźce i bazę prawną dla gospodarki drogowej Rosji.
Impulsem rozwoju resortu na współczesnym etapie były decyzje rządowe z 2006 r. Wielkość nakładów finansowych na gospodarkę drogową z budżetu federalnego zaczęła planowo rosnąć: w 2008 r. środki na drogownictwo były wyższe w porównaniu z 2006 r. o 1,7 raza.
Bardzo ważne znaczenie dla działalności sektora drogowego miało przyjęcie ustawy federalnej „O drogach samochodowych i działalności drogowej w Federacji Rosyjskiej”, która stała się fundamentem ustawodawstwa drogowego. Jeszcze trzy lata temu drogownictwo pozostawało jedyną dużą gałęzią gospodarki nie mającą swojego bazowego aktu normatywnego. Nawet takie pojęcie jak „droga samochodowa” nie miało precyzyjnej definicji. Dziś drogowcy działają na jasno sformułowanym polu prawnym. Rząd zatwierdził dokumenty dotyczące klasyfikacji dróg samochodowych, przepisy w zakresie pozyskiwania terenów pod inwestycje i wiele innych aktów normatywnych.
Jedną z ważniejszych kwestii regulowanych ustawą jest wprowadzenie zasady finansowania remontu i utrzymania dróg ogólnego przeznaczenia zgodnie z zatwierdzonymi normatywami kosztów inwestycyjnych. W 2008 r. rozpoczęło się etapowe przechodzenie na normatywne finansowanie dróg federalnych. Jednak w warunkach kryzysu tempo tego procesu obniżyło się. Ale poprzez przekształcanie we własność federalną nowych tras wymagających środków na remonty i utrzymanie, sieci dróg federalnych przybywa. W tych warunkach jednym ze sposobów zwiększania efektywności wydatków budżetowych w drogownictwie jest zawieranie długoterminowych kontraktów na utrzymanie dróg.
W 2009 r. w wyniku przezwyciężania skutków kryzysu finansowo-gospodarczego państwowe inwestycje w gospodarce drogowej były poddane racjonalizacji. Posiadane zasoby skoncentrowano na obiektach, które miały być oddane do użytku właśnie w minionym roku. Działania na rzecz obniżenia kosztów prac drogowych bez zmniejszania ich wielkości w ramach państwowych kontraktów, a także zastosowany mechanizm państwowych zamówień pozwoliły branży drogowej zrealizować wszystkie plany w zakresie budowy i remontów dróg federalnych.
W 2009 r. na rok przed terminem zakończyła się realizacja podprogramu „Drogi samochodowe” federalnego programu „Modernizacja systemu transportowego Rosji 2002-2010”. Wyprzedzenie harmonogramów pozwoliło wykonać wiele zadań przed kryzysem. Program wniósł ważny wkład w rozwój infrastruktury drogowej Rosji.
W latach 2002-2009 wybudowano i zrekonstruowano 22,6 tys. km dróg (w tym 3,9 tys. dróg federalnych). Remont kapitalny wykonano na 30,7 tys. km dróg federalnych i 96,1 tys. km dróg regionalnych, wybudowano ponadto obwodnice kilkunastu miast i liczne mosty. Obecnie rosyjska sieć drogowa ogólnego przeznaczenia liczy ok. 1 mln km, ale ponad 60% przewozów towarowych i pasażerskich dokonuje się na drogach federalnych, których długość wynosi 50 tys. km.
W minionych latach drogi w Rosji budowano dla zapewnienia połączeń pomiędzy osiedlami i miastami. Dlatego wiele z nich stanowi złożone łamane linie, a konfiguracja sieci dróg federalnych Rosji ma wyraźnie radialną strukturę, zorientowaną na stolicę, z niedostateczną liczbą połączeń rokadowych. Znaczna część dróg federalnych przechodzi przez centra miast, co powoduje wzrost liczby wypadków drogowych, hamuje ruch transportu miejskiego itd.
Regionalna nierównomierność infrastruktury transportowej ogranicza rozwój jednolitej przestrzeni ekonomicznej kraju, a dysproporcje miedzy podmiotami (regionami) osiągają niedopuszczalny poziom. Przezwyciężaniu transportowych nierówności ma służyć program wspólnych działań na rzecz federalnego i regionalnego drogownictwa – „Strategia transportowa Rosji do 2030 roku”. Zakłada ona, że łączna długość sieci drogowej wzrośnie do 1,7 mln km.; udział dróg głównych ma wynieść do 80%. Priorytetem jest budowa dróg do przejść granicznych na trasach tranzytowych, do portów, lotnisk i węzłów transportowych.
W tym roku rozpoczyna się realizacja federalnego programu „”Rozwój systemu transportowego Rosji (2010-2015)”, stanowiącego podstawę strategii transportowej, której celem jest m. in. rozwój nowoczesnej infrastruktury transportowej, zapewnienie szybkich przewozów towarowych, obniżka kosztów transportu, zwiększenie dostępności usług transportowych, konkurencyjność systemu transportu Rosji, wykorzystanie potencjału tranzytowego. Realizacja programu drogowego ma zwiększyć udział nowoczesnych dróg, tj. odpowiadających współczesnym normatywom – z obecnych 38% do 49%.
Program zakłada stworzenie nowego systemu autostrad i dróg ekspresowych, co w istotny sposób zmieni konfigurację całej sieci drogowej. Pierwszy etap programu przewiduje budowę 1.900 km autostrad w międzynarodowym korytarzu Północ – Południe z Petersburga do Noworosyjska i Soczi.
Program federalny charakteryzuje się nowym podejściem do działalności branży drogowej. Na budowę zaplanowanych obiektów pozyskiwane są środki pozabudżetowe. Wysiłki będą skoncentrowane na kompleksowym rozwiązywaniu problemów ważnych węzłów transportowych, m. in. moskiewskiego i petersburskiego.
Po przyjęciu nowych aktów prawnych branża drogowa staje się poligonem testowania nowoczesnych mechanizmów zarządzania, innowacyjnego rozwiązywania złożonych zadań technicznych i organizacyjnych. W 2010 r. wysiłki koncentrują się na finalizowaniu trwających inwestycji, głównie związanych z organizacją olimpiady (2014) i szczytem dalekowschodnim, oraz na inwestycjach służących podnoszeniu bezpieczeństwa drogowego. Dzięki koncentracji środków na kluczowych obiektach do eksploatacji ma być oddanych ponad 900 km dróg.
Wciąż aktualnym zadaniem jest poprawa jakości infrastruktury drogowej. Pozyskiwane będą nowe źródła finansowania. Nowe możliwości w tym względzie otwiera przyjęcie ustawy o umowach koncesyjnych i powołanie państwowej spółki Rosyjskie Drogi Samochodowe. Była ona potrzebna ze względu na to, że budowę nowoczesnych dróg ograniczał nie tylko brak środków. Hamulcem było też nieprzystosowanie mechanizmów budżetowych do wielkich zadań inwestycyjnych w zakresie infrastruktury. Spółka będzie pełnić funkcję koncedenta w budowie i eksploatacji płatnych dróg, pobierać opłaty za przewozy ładunków ponadgabarytowych, prowadzić kontrolę bezpieczeństwa na drogach, przeprowadzać procedury związane z rezerwowaniem i przejmowaniem gruntów pod inwestycje drogowe. Dla rozwiązania tych problemów resort pracuje nad koncepcją zawierania długoterminowych kontraktów, obejmujących projektowanie, budowę (rekonstrukcję), remont i utrzymanie dróg samochodowych (kontrakty na cały „cykl życia”). Zgodnie z takim kontraktem wykonawca będzie odpowiadał za wszystkie etapy powstawania i funkcjonowania drogi, będzie finansowo zainteresowany podnoszeniem jakości swojej pracy, bowiem im wyższej jakości jest wybudowana droga, tym mniej środków w przyszłości potrzeba będzie na jej utrzymanie i remonty. Kontrakt na cykl życia powinien stymulować wykonawców do wdrażania innowacyjnych rozwiązań, przedłużających długowieczność obiektów i konstrukcji, do poprawy jakości ich utrzymania i rozwoju bazy produkcyjnej (m. in. poprzez leasing techniki).
Realizacja postawionych zadań strategicznych w warunkach ograniczonego finansowania jest możliwa jedynie przy nadaniu rozwojowi gospodarki drogowej charakteru innowacyjnego. W ostatnich latach sytuacja transportowa w Rosji zmieniła się zasadniczo: wzrosły przewozy, nacisk na oś środków transportowych, natężenie ruchu. Dziś już nie można zapewnić normatywnej żywotności konstrukcji drogowych opierając się na rozwiązaniach wdrożonych 10, 20 czy 30 lat temu. Kilka lat temu Federalna Agencja Drogowa przyjęła resortowy dokument, który określał zasady wdrażania nowych materiałów i technologii budowlanych. Nie wszystkie jednak kwestie można rozwiązać w ramach resortu; są problemy, które można rozwiązać jedynie na poziomie organów ustawodawczych i wykonawczych państwa.
Perspektywiczne kierunki innowacyjnego drogownictwa to modernizacja bazy normatywnej – instrukcji technicznych, norm i standardów, w tym związanych z podnoszeniem jakości materiałów budowlanych; wdrażanie nowoczesnych metod projektowania, remontu i utrzymania dróg; rozwój inteligentnych systemów transportowych regulujących i usprawniających ruch drogowy. Już obecnie agencja wdraża w przedsiębiorstwach eksploatacyjnych automatyczny system dyspozytorskiego zarządzania transportem z wykorzystaniem techniki Glonass.
Oprac. E. Malinowska
Data utworzenia: 18/05/2010 @ 10:36
Ostatnie zmiany: 18/05/2010 @ 10:36
Kategoria: BI Numer 2010/04
Strona czytana 426 razy
 Podgląd wydruku
 Wersja do druku
|
Katalogi on-line
Katalogi on-line
4. Drogownictwo
wizyt online
Góra